Onderzoek

Zowel de Stichting Historisch Bouwhout Fryslân  http://shbf.nl  als de onderneming Borghaerts HoutDateRing zijn opgericht om het onderzoek naar historische houtconstructies in gebouwen in Friesland te faciliteren. De hoofddoelstelling van het onderzoek is om een grote collectie van boorstalen van historische houtconstructies te verwerven en de boorstalen en de meetreeksen daarvan vast te leggen en te behouden voor de toekomst zoals op de homepage van deze website al is beschreven. (Daar leest u ook waarom er zowel een stichting is opgericht als een dendrochronologisch bedrijfje).

Met deze collectie stalen kunnen de transportroutes van het hout van de verschillende herkomstgebieden naar- en binnen Friesland, maar ook binnen de omliggende provincies, inzichtelijk worden gemaakt.

Een meer dan interessante “bijvangst” is alle kennis (meta-data) die gaande het onderzoek opgedaan kan worden over de onderzochte constructie’s. Dat ligt wel enigszins op het terrein van de bouwhistorie maar het blijft nadrukkelijk beperkt tot de houtconstructies zelf.

Het is bijvoorbeeld nou al duidelijk dat er bij de 16e-eeuwse zoldering constructies ander en grover hout werd gebruikt voor de moerbalken dan voor het kinderbint. Hetzelfde verschil komt naar voren bij daksporen en de dekbalken van de dakconstructies van kerken en stadspanden. De kans is dan ook groot dat het hout een verschillende herkomst heeft.  In welk tijdsgewricht werd een bepaald type tongewelf gebouwd in de kerken van Friesland. Welke typen zijn er precies? In welke kerken en periode komt een voetraveling als drager voor de standzoons voor de daksporen boven een tongewelf voor? Wanneer hebben zolderingen van stadspanden een schaargebint of een kromstijlgebint. Was dat willekeurig of zat er een bepaalde logica achter.  Is voor stadspanden in dezelfde periode hetzelfde hout met dezelfde herkomst gebruikt als voor de kerken? Kwam grenenhout eerder voor in boerderijen of in stadspanden? De stijlen in de boerderijconstructies zijn vaak van grover hout gemaakt dan de liggerbalken. Heel logisch als je het leest maar je moet het wel eerst opmerken en dan ook nog dendrochronologisch bewijzen.

Kortom; er kan mogelijk uit de enorme berg gegevens die gaande het onderzoek verzameld wordt een relatie worden gelegd tussen het type hout en de periode en constructievorm waarin het werd gebruikt.

Het kenmerkende aan dit onderzoek is dat er, op de zoektocht naar veel stalenmateriaal na, geen strak omschreven onderzoeksdoel is vastgelegd. Daarmee kunnen al die over het algemeen schitterende constructies onbevangen bekeken en geïnventariseerd worden. Juist door die grondhouding komen er zaken naar boven die bij een gericht onderzoek mogelijk  niet opgemerkt zullen worden.

Vooreerst worden er zoveel mogelijk aantekeningen, metingen en vooral veel foto’s verzameld. Bij het eerdere boerderijen-onderzoek is duidelijk geworden dat de veelheid van gegevens op een gegeven moment vanzelf op hun plek vallen en een groter, overkoepelend verhaal vertellen. Aldus, vooreerst maar eens flink doorploegen, over de resultaten brengen wij u mettertijd op de hoogte

Paul Borghaerts Easterein 15-4-2018